مطالعه موردی: امولسیفایر همگنکننده خلاء در تولید فرمولاسیونهای نیمهجامد دارویی
در صنعت داروسازی، فرمولاسیونهای نیمهجامد مانند پمادها، کرمها و ژلها نیازمند کنترل دقیق بر یکنواختی امولسیونسازی، توزیع اندازه ذرات، پایداری API (ماده موثره دارویی)، استریل بودن و انطباق با استانداردهای نظارتی جهانی هستند. روشهای تولید سنتی اغلب در آشتی دادن این الزامات سختگیرانه شکست میخورند و در نتیجه کیفیت محصول ناسازگار، اثربخشی درمانی به خطر افتاده و فرآیندهای ناکارآمدی ایجاد میشود. این مطالعه موردی بررسی میکند که چگونه یک امولسیفایر همگنکننده خلاء سفارشی، چالشهای فنی اصلی در تولید نیمهجامد دارویی را برطرف کرد، کیفیت و انطباق محصول را افزایش داد و راندمان عملیاتی را بهینه کرد، در حالی که به دستورالعملهای GMP (روشهای تولید خوب) پایبند بود.
1. پیشینه و چالشهای تولید
این واحد تولیدی در فرمولاسیونهای نیمهجامد دارویی، با تمرکز بر پمادهای موضعی و کرمهای دارویی برای مصارف پوستی و درمانی تخصص دارد. قبل از ارتقای تجهیزات، این واحد به همزن-امولسیفایرهای معمولی و آسیابهای کلوئیدی متکی بود که پس از عملیات طولانیمدت، منجر به مشکلات فنی و انطباقی مداوم شد و مقیاسپذیری تولید و قابلیت اطمینان محصول را مختل کرد.
اولاً، اندازه ذرات و یکنواختی امولسیونسازی نتوانستند استانداردهای فارماکوپهای را برآورده کنند. تجهیزات معمولی فاقد نیروی برشی کافی برای پراکنده کردن ذرات API و فازهای روغن-آب به میکرو-پراکندگیهای یکنواخت بودند، با میانگین اندازه ذرات بین 15 تا 25 میکرومتر. این امر منجر به پخشپذیری ضعیف، پروفایلهای رهش API ناسازگار در سراسر دستهها و تحریک احتمالی پوست به دلیل توزیع ناهموار ذرات شد. ثانیاً، پایداری API به خطر افتاد. فرآیندهای اختلاط سنتی حبابهای هوا را وارد میکردند و APIهای حساس را در معرض اکسیژن قرار میدادند، که باعث تسریع تخریب اکسیداتیو و کاهش قدرت مواد فعال میشد - که منجر به شکست در آزمایش پایداری تسریعشده (40 درجه سانتیگراد ± 2 درجه سانتیگراد، رطوبت نسبی 75% ± 5%) مورد نیاز فارماکوپهها شد.
ثالثاً، خطرات استریل نبودن و آلودگی متقابل برجسته بود. طراحی باز تجهیزات معمولی، حفظ یک محیط فرآوری استریل را دشوار میکرد و مواد باقیمانده در مناطق دشوار تمیز کردن، خطر آلودگی متقابل بین دستهها را افزایش میداد. علاوه بر این، فرآیند تولید چند مرحلهای (اختلاط، آسیاب کردن، هواگیری و استریلسازی جداگانه) زمانبر بود و تکمیل هر دسته تقریباً 4 ساعت طول میکشید. نگهداری مکرر اجزای آسیاب کلوئیدی و روشهای اعتبارسنجی تمیز کردن پیچیده، هزینههای عملیاتی را بیشتر افزایش داد و زمان خرابی را افزایش داد.
برای حل این مشکلات، این واحد به دنبال راهحلی بود که قادر به دستیابی به کنترل دقیق اندازه ذرات، حفظ پایداری API، اطمینان از فرآوری استریل و انطباق با دستورالعملهای GMP، FDA 21 CFR Part 11 و EHEDG باشد. پس از آزمایشهای آزمایشی دقیق و ارزیابی عملکرد تجهیزات دارویی تخصصی، یک امولسیفایر همگنکننده خلاء سفارشی با طراحی استریل و قابلیتهای اعتبارسنجی فرآیند برای ادغام در خط تولید انتخاب شد.
2. انتخاب تجهیزات و انطباق فنی
با توجه به ویژگیهای نیمهجامدات دارویی - ویسکوزیته بالا (10000-90000 mPas)، حساسیت APIها به دما و اکسیژن، الزامات استریل بودن سختگیرانه و نیاز به اندازه ذرات ثابت (≤5 میکرومتر) - امولسیفایر همگنکننده خلاء انتخابشده برای مطابقت با استانداردهای تولید دارویی سفارشی شد. ویژگیهای فنی کلیدی به شرح زیر است:
امولسیفایر ساختار روتور-استاتور سهمرحلهای را با حداکثر سرعت چرخش 15000 دور در دقیقه و سرعت خطی 48 متر بر ثانیه اتخاذ میکند. شکاف قابل تنظیم (0.05-0.3 میلیمتر) بین روتور و استاتور، برش شدید، کاویتاسیون و نیروهای آشفته را ایجاد میکند و به طور موثر ذرات API و قطرات روغن را به میکرو-پراکندگیهای یکنواخت (≤3 میکرومتر) تجزیه میکند و ادغام کامل فازهای روغن-آب را تضمین میکند. یک موتور تبدیل فرکانس، تنظیم سرعت بدون پله (1000-15000 دور در دقیقه) را امکانپذیر میکند و با ویسکوزیتههای مختلف فرمولاسیون سازگار میشود و از تخریب API ناشی از نیروی برشی بیش از حد جلوگیری میکند.
از نظر عملکرد استریل و خلاء، سیستم خلاء با راندمان بالا یک درجه خلاء -0.096 تا -0.098 مگاپاسکال را به دست میآورد که در طول فرآیند امولسیونسازی حفظ میشود. این امر حبابهای هوا را از بین میبرد، اکسیداسیون API را به حداقل میرساند و با ایجاد یک محیط عاری از اکسیژن از آلودگی میکروبی جلوگیری میکند. طراحی محفظه مهر و موم شده با مهر و مومهای مکانیکی دوتایی از ورود مجدد هوا و نشت مواد جلوگیری میکند و عملکرد خلاء ثابت را در طول عملیات استریل مداوم تضمین میکند.
انطباق با مقررات و استریل بودن در انتخاب مواد در اولویت قرار گرفت: تمام قطعاتی که با محصول در تماس هستند از فولاد ضد زنگ 316L ساخته شدهاند که تحت پولیش الکترولیتی تا زبری سطح Ra ≤ 0.4 میکرومتر قرار میگیرند و آزمایش سازگاری زیستی را مطابق با ISO 10993 پشت سر میگذارند. این تجهیزات از عملیات CIP (تمیز کردن در محل) و SIP (استریل کردن در محل) پشتیبانی میکنند، با یک محفظه ژاکتدار که میتواند استریلسازی با بخار را در دمای 121 درجه سانتیگراد به مدت 30 دقیقه تحمل کند - که الزامات GMP برای اعتبارسنجی تمیز کردن و استریلسازی را برآورده میکند. یک سیستم کنترل دمای ژاکتدار دقیق (دقت ±0.5 درجه سانتیگراد) دمای فرآوری را بین 20 تا 50 درجه سانتیگراد تنظیم میکند و از دناتوراسیون حرارتی APIهای حساس به حرارت جلوگیری میکند و پایداری ثابت ماتریس فرمولاسیون را تضمین میکند.
برای افزایش انطباق و انعطافپذیری عملیاتی، امولسیفایر دارای طراحی مدولار با حجم محفظه قابل تنظیم (100-3000 لیتر) است که از آزمایشهای آزمایشی در مقیاس آزمایشگاهی و تولید تجاری در مقیاس بزرگ پشتیبانی میکند. یک سیستم کنترل خودکار با رابط صفحه لمسی با FDA 21 CFR Part 11 مطابقت دارد و امکان نظارت، ثبت و ردیابی پارامترهای کلیدی (سرعت چرخش، درجه خلاء، دما، زمان امولسیونسازی و فشار) را در زمان واقعی فراهم میکند. این سیستم دادههای دسته را حداقل به مدت 5 سال ذخیره میکند و در صورت نیاز، ممیزیهای نظارتی و روشهای فراخوان دسته را تسهیل میکند.
3. پیادهسازی و بهینهسازی فرآیند
قبل از تولید استریل در مقیاس کامل، تیم فنی آزمایشهای آزمایشی چند دستهای را تحت شرایط آسپتیک انجام داد تا پارامترهای امولسیفایر را برای فرمولاسیونهای دارویی مختلف، از جمله کرمهای پوستی روغن در آب (O/W)، پمادهای دارویی آب در روغن (W/O) و ژلهای بارگذاری شده با API بهینه کند. هدف از این آزمایشها تعیین ترکیب بهینه سرعت چرخش، زمان امولسیونسازی، دما، توالی افزودن فاز و زمان نگهداری خلاء برای دستیابی به اندازه ذرات هدف، پایداری API، پایداری امولسیونسازی و استریل بودن بود.
نتایج آزمایشهای آزمایشی، پارامترهای بهینه خاص فرمولاسیون را شناسایی کرد: برای کرمهای پوستی O/W حاوی APIهای حساس به حرارت، سرعت چرخش 10000 دور در دقیقه، زمان امولسیونسازی 25 دقیقه و دمای 35 درجه سانتیگراد (تحت خلاء کامل) به پراکندگی کامل بدون تخریب API دست یافت. برای پمادهای دارویی W/O با ویسکوزیته بالا، 12000 دور در دقیقه، 30 دقیقه امولسیونسازی در 40 درجه سانتیگراد و افزودن تدریجی فاز روغن به فاز آب استریل، بهترین پایداری را به همراه داشت. تحت این پارامترها، اندازه ذرات به طور مداوم در 1-3 میکرومتر کنترل میشد، محتوای API در ±2٪ از هدف باقی ماند و هیچ حباب هوا یا جداسازی فاز در آزمایشهای پایداری اولیه مشاهده نشد.
بر اساس این نتایج، خط تولید برای ادغام امولسیفایر خلاء در یک گردش کار استریل بسته، بهینه سازی فرآیند به شرح زیر پیکربندی شد: مواد خام (APIها، مواد کمکی، روغنها و آب استریل) تحت شرایط آسپتیک (ذوب، حل کردن و فیلتراسیون استریل) پیشفرآوری میشوند و تا دمای مشخص شده از قبل گرم میشوند. مواد استریل پیشفرآوری شده از طریق خطوط لوله استریل بسته به محفظه امولسیفایر منتقل میشوند و سیستم خلاء برای رسیدن به درجه خلاء هدف فعال میشود. امولسیفایر تحت پارامترهای از پیش تعیین شده کار میکند و مواد 5 تا 7 بار از ناحیه روتور-استاتور عبور داده میشوند تا از پراکندگی یکنواخت اطمینان حاصل شود. پس از امولسیونسازی، خلاء به مدت 10 دقیقه دیگر حفظ میشود تا حبابهای باقیمانده از بین بروند و فرمولاسیون قبل از انتقال به تجهیزات پرکننده استریل از طریق سیستمهای بسته، تحت شرایط آسپتیک تا 25 درجه سانتیگراد خنک میشود.
این فرآیند بهینه شده، نیاز به مراحل آسیاب کردن، هواگیری و استریلسازی پس از امولسیونسازی را از بین برد و چهار عملیات سنتی را در یک فرآیند استریل بسته ادغام کرد. سیستم کنترل خودکار، مداخله دستی را کاهش داد، خطر خطای انسانی و آلودگی میکروبی را به حداقل رساند و اجرای مداوم فرآیند را در سراسر دستهها تضمین کرد. اعتبارسنجی تمیز کردن و استریلسازی مطابق با دستورالعملهای GMP تکمیل شد و تأیید کرد که تجهیزات میتوانند به طور موثر بین دستهها تمیز و استریل شوند تا از آلودگی متقابل جلوگیری شود.
4. نتایج کاربرد و بهبود عملکرد
پس از راهاندازی امولسیفایر همگنکننده خلاء در عملیات استریل رسمی، خط تولید به پیشرفتهای قابل توجهی در کیفیت محصول، انطباق با مقررات، راندمان تولید و هزینههای عملیاتی دست یافت، با نتایج قابل اندازهگیری در معیارهای کلیدی دارویی:
از نظر کیفیت و اثربخشی محصول، کنترل اندازه ذرات به طور چشمگیری بهبود یافت - میانگین اندازه ذرات در 1-3 میکرومتر تثبیت شد، با مقدار Span توزیع اندازه ذرات ≤0.8، که پروفایلهای رهش API ثابت (تغییر نرخ رهش in vitro ≤5٪ در سراسر دستهها) و پخشپذیری یکنواخت پوست را تضمین میکند. پایداری API افزایش یافت: تمام فرمولاسیونها 6 ماه آزمایش پایداری تسریعشده (40 درجه سانتیگراد ± 2 درجه سانتیگراد، RH 75% ± 5%) و 12 ماه آزمایش پایداری طولانیمدت (25 درجه سانتیگراد ± 2 درجه سانتیگراد، RH 60% ± 10%) را بدون تخریب API، جداسازی فاز یا تغییر بافت پشت سر گذاشتند. نوسان محتوای API در ±2٪ کنترل شد و الزامات فارماکوپهای را برآورده کرد و میزان قبولی آزمایش استریل بودن به 100٪ رسید (هیچ آلودگی میکروبی در 100 دسته متوالی شناسایی نشد).
انطباق با مقررات به طور قابل توجهی تقویت شد: سیستم ردیابی دادههای تجهیزات و قابلیتهای CIP/SIP به طور کامل الزامات GMP، FDA 21 CFR Part 11 و EHEDG را برآورده کرد و خطر عدم انطباق در طول ممیزیهای نظارتی را کاهش داد. تلاشهای اعتبارسنجی تمیز کردن به دلیل طراحی آسان تمیز کردن تجهیزات 50٪ کاهش یافت و زمان مستندسازی سوابق دسته به لطف ثبت و ذخیرهسازی خودکار دادهها 65٪ کاهش یافت.
راندمان تولید به شدت افزایش یافت: چرخه پردازش دسته از 4 ساعت به 60 دقیقه کاهش یافت که 75٪ کاهش داشت. ظرفیت تولید بالای امولسیفایر، حجم تولید روزانه را از 3 تن به 12 تن افزایش داد و این امکان را برای این واحد فراهم کرد تا تقاضای جهانی برای داروهای موضعی ضروری را برآورده کند. گردش کار استریل بسته، شدت کار را کاهش داد - هر اپراتور میتوانست دو خط تولید را به طور همزمان تحت شرایط آسپتیک نظارت کند - و طراحی مدولار، زمان خرابی را برای تغییر فرمولاسیون به حداقل رساند.
هزینههای عملیاتی در همه زمینهها کاهش یافت: مصرف انرژی به ازای هر تن محصول به دلیل راندمان بالای امولسیفایر و تنظیم سرعت تبدیل فرکانس 40٪ کاهش یافت. هزینههای نگهداری 45٪ کاهش یافت - اجزای روتور-استاتور مقاوم در برابر سایش و طراحی مهر و موم شده، عمر مفید را 2-3 برابر در مقایسه با آسیابهای کلوئیدی معمولی افزایش داد و سیستم CIP/SIP خودکار، زمان تمیز کردن را 60٪ کاهش داد و مصرف مواد شوینده و استریلکننده را کاهش داد. علاوه بر این، حذف شکستهای دسته به دلیل مسائل مربوط به کیفیت یا استریل بودن، زیانهای مالی مرتبط با دستههای رد شده را 90٪ کاهش داد.
5. خلاصه و بینش
کاربرد امولسیفایر همگنکننده خلاء سفارشی، با موفقیت موانع فنی و انطباقی تولید فرمولاسیونهای نیمهجامد دارویی سنتی را برطرف کرد و تعادلی بین کیفیت محصول، اثربخشی درمانی، انطباق با مقررات و راندمان عملیاتی ایجاد کرد. کلید این موفقیت در همسویی دقیق قابلیتهای فنی تجهیزات با الزامات منحصر به فرد تولید دارویی نهفته است - سیستم برش سهمرحلهای آن، پراکندگی یکنواخت میکرو APIها را تضمین میکند، عملکرد خلاء پایداری و استریل بودن API را حفظ میکند و طراحی مطابق با GMP، استانداردهای نظارتی جهانی را برآورده میکند.
برای شرکتهای دارویی که فرمولاسیونهای نیمهجامد تولید میکنند، انتخاب تجهیزاتی که استریل بودن، پایداری API و انطباق با مقررات را در اولویت قرار میدهد - نه فقط امولسیونسازی اساسی - برای بهینهسازی فرآیند بسیار مهم است. آزمایشهای آزمایشی کامل تحت شرایط تولید واقعی برای اصلاح پارامترها و ادغام تجهیزات در یک گردش کار استریل بسته، کیفیت محصول را به حداکثر میرساند و خطرات آلودگی را به حداقل میرساند. طراحی مدولار و خودکار امولسیفایر همچنین مقیاسپذیری را فراهم میکند و به این واحد اجازه میدهد تا با فرمولاسیونهای جدید، مقیاسهای تولید متفاوت و الزامات نظارتی در حال تحول سازگار شود.
در عصری که مقررات دارویی جهانی به طور فزایندهای سختگیرانه است و تقاضا برای داروهای موضعی با کیفیت بالا در حال افزایش است، استفاده از تجهیزات فرآوری کارآمد، استریل و مطابق با الزامات، برای افزایش رقابتپذیری ضروری شده است. این مطالعه موردی، بینشهای عملی را برای بهینهسازی فرآیندهای تولید فرمولاسیونهای نیمهجامد دارویی ارائه میدهد و ارزش فناوری امولسیونسازی پیشرفته را در پیشبرد بهبود کیفیت، انطباق با مقررات و راندمان عملیاتی در صنعت داروسازی نشان میدهد.